Νύχτες Κωμωδίας με έναν Ηθοποιό - Ηλίας Μαγκλίνης - Καθημερινή
Πριν ξεκινήσω τη βόλτα μου σε αθηναϊκούς χώρους που φιλοξενούν stand-up comedy, ρίχνω μια ματιά σε ένα λεύκωμα: σε μια φωτογραφία του Αμερικανοεβραίου Λένι Μπρους, τον βλέπουμε να κρατά ένα μικρόφωνο και να μας δείχνει το πρωτοσέλιδο μιας (αυτοσχέδιας) εφημερίδας: «ΕΞΙ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΕΒΡΑΙΟΙ ΒΡΕΘΗΚΑΝ ΚΡΥΜΜΕΝΟΙ ΣΤΗΝ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ». Αυτό ήταν το γεμάτο μαύρο χιούμορ σχόλιο του Μπρους στους αρνητές του Ολοκαυτώματος, και το έκανε σε μία από τις παραστάσεις του. Οπως ο Γούντι Αλεν, ο Λένι Μπρους ήταν εμβληματική φιγούρα του Stand-up Comedy. Ηταν διάσημος και ως «Λένι ο βρωμόστομος», μάλιστα τον υποδύθηκε σε βιογραφική ταινία με αυτό τον τίτλο ο Ντάστιν Χόφμαν. Οι χιουμοριστικές, αιχμηρές routines του οδήγησαν πολλές φορές τον Λένι Μπρους στα κρατητήρια, ώσπου οι καταχρήσεις τον έστειλαν στον τάφο. Οπως και ο Μπρους, έτσι και ο Γούντι Αλεν, εμφανίστηκε την ίδια περίπου εποχή, στα τέλη της δεκαετίας του ’50. Διόλου τυχαία, η πρώτη σκηνή του «Νευρικού εραστή» του Αλεν αποτελεί κορυφαίο stand-up comedy, ενώ οι εξωφρενικοί, ξεκαρδιστικοί μονόλογοι των Μπρους και Αλεν, λέγεται ότι επηρέασαν τον Φίλιπ Ροθ στο «Σύνδρομο του Πόρτνοϊ».
Εχουμε λοιπόν έναν κωμικό με ένα μικρόφωνο, και το κοινό απέναντί του. Μέσα από σχοινοτενείς μονολόγους, ο κωμικός, καυτηριάζει, σαρκάζει και αυτοσαρκάζεται, σατιρίζει: από τον εαυτό τους έως τις σχέσεις, το σεξ, τη θρησκεία, την πολιτική. Στην Αμερική και στη Βρετανία το stand-up comedy έχει μακρά ιστορία, από τον Μπομπ Χόουπ και τον Τζακ Μπένι έως τον Μορτ Σαλ, τους Ρόμπιν Ουίλιαμς, Μπιλ Κόσμπι, Ροζάν Μπαρ, Τζέρι Ζάινφελντ, Εντι Μέρφι, Ρόουαν Ατκινσον κ.ά.
Στη χώρα μας, ο Γιώργος Μαρίνος και ο Χάρι Κλιν έκαναν παρόμοια one man show, συχνά όχι με δικά τους κείμενα, ωστόσο, το είδος ουσιαστικά το διέδωσε στην Ελλάδα η Λουκία Ρικάκη. Οπως διαπιστώσαμε πάντως, αν κάνετε μια βόλτα σε μερικούς από τους χώρους όπου νέοι, κατά κανόνα, άνθρωποι δοκιμάζονται στο δύσκολο αυτό είδος, δεν θα περάσετε καθόλου άσχημα.
Ξεκινήσαμε από το θέατρο «Παραμυθίας», όπου και «Αι δύο μονόλογοι», μια «κωμική υπερπαραγωγή με δύο μικρόφωνα κι έναν προβολέα», όπως σημειώνουν οι Σίλας Σεραφείμ και Γιώργος Χατζηπαύλου, οι οποίοι και εναλλάσσονται στη σκηνή, ο καθένας με τον μονόλογό του. Ο Χατζηπαύλου «παίζει» πιο πολύ με το κοινό απ’ ό,τι ο Σεραφείμ, και η έμφασή του είναι στις σχέσεις, στην ελληνική οικογενειακή κωμωδία της καθημερινότητας, στον τραγέλαφο του σεξ, ενώ δεν λείπει και η σκατολογία. Να πω την αμαρτία μου, έχει ενθουσιασμό και υπέρμετρο πάθος αλλά δεν με κέρδισε. Με διέψευδε όμως το κοινό ολόγυρά μου, που δεν σταματούσε να γελάει.
Περί ορέξεως κολοκυθόπιτα βέβαια, αλλά με το που «έσκασε» ο Σίλας Σεραφείμ στη σκηνή, κάτι άλλαξε: Γέλαγα εγώ και η παρέα μου και όχι τόσο οι άλλες παρέες που είχαν σκάσει στα γέλια με τον Χατζηπαύλου. Ο Σεραφείμ δεν φωνάζει σχεδόν καθόλου, δεν κάνει «μούτες», μοιάζει με ήρεμη δύναμη, κι επιπλέον, το χιούμορ του είναι οξύτατα πολιτικό. Το κοινό γελούσε και πάλι, παρακολουθούσε με εξημμένη προσοχή, όμως κάπου κάτι χανόταν. Εμείς τον απολαύσαμε πάντως τον Σεραφείμ να αδράχνει την πολιτική και κοινωνική επικαιρότητα και να δίνει στην κοινοτοπία το απαραίτητο twist και το γέλιο να έρχεται αβίαστα.
Κωμωδία 100%
Στις «Νύχτες κωμωδίας», στο Trickytrickart, όπου πέντε κωμικοί συν ένας παρουσιαστής, επίσης κωμικός, εναλλάσσονται στη σκηνή, είδαμε ένα μέρος από την ομάδα της Λουκίας Ρικάκη. Ο παρουσιαστής (πολύ καλός ο Διονύσης Ατζαράκης) και πέντε κωμικοί κάλυψαν όλη την γκάμα της κλασικής stand-up comedy, με εξαίρεση την πολιτική.
Αφοπλιστική η Καρίνα ως περσόνα της σύγχρονης παντρεμένης μητέρας, γλυκιά αλλά όχι πάντα αστεία η Φάνια Μαγρίζου ως άρτι χωρισμένη κορασίδα, η Νίκη Χατζηγεωργίου κέρδιζε όταν έπαιζε με το κοινό, ο πιο ψαγμένος Γιάννης Λάζαρης έστησε μια φανταστική περιπέτεια που όμως δεν είμαι σίγουρος ότι λειτουργεί, ενώ ο Δημήτρης Δουκόγλου αφέθηκε σε έναν φαινομενικά αυθόρμητο μονόλογο που είχε πολύ χιούμορ και θύμιζε σε στυλ Αμερικανούς κωμικούς. Μαζί με τον Ατζαράκη, έστησε στο φινάλε ένα πολύ έξυπνο σκετς στα πρότυπα του έξοχου αγγλικού τηλεπαιχνιδιού αυτοσχεδιασμού «Whose line is it anyway?».
One Man Show
Το βράδυ της Καθαράς Δευτέρας καταλήξαμε στο Nixon, στο εξαιρετικό screening room του (παίρνεις το ποτό σου και κάθεσαι σε πολύ αναπαυτικούς καναπέδες), για να δούμε ένα πολύ απαιτητικό one man show από τον Δημήτρη Δημόπουλο: «Αντί διδακτορικού» ο τίτλος και επί εβδομήντα λεπτά, με κάποιες, αναπόφευκτες «κοιλιές», ο Δ. Δημόπουλος έστησε μια ψευδο-αυτοβιογραφική ιστορία που θα μπορούσε να είναι η ζωή του καθενός μας – ειδικά όσων γεννήθηκαν μέσα στη δεκαετία του ’70, αλλά όχι μόνον. Ειδικά κατά το πρώτο ημίωρο ήταν απολαυστικός.
Απο το 1994
«Πάνε δεκαπέντε χρόνια, που ξεκίνησε αυτή η ιστορία», λέει στην «Κ» η Λουκία Ρικάκη. «Το 1994 ήταν, στον χώρο «Κούνιες», είχα κάνει μια τεράστια οντισιόν και τα νέα παιδιά υποστήριζαν ως guest η Σοφία Φιλιππίδου, η Χρύσα Ρώπα και ο αξέχαστος Βλάσσης. Εμείς ακολουθούμε το πιο «πιουρίστικο» αγγλοσαξωνικό stand up και ο ηθοποιός δεν αρκεί να έχει καλή σκηνική παρουσία, πρέπει να έχει δυνατό κείμενο και λόγο». Από τις πρώτες ομάδες της Ρικάκη ξεκίνησε ο Χριστόφορος Ζαραλίκος, ο Κώστας Παπαγεωργίου αλλά και ο Σίλας Σεραφείμ, ο Γιώργος Χατζηπαύλου και ο Δημ. Δημόπουλος, οι οποίοι στη συνέχεια ακολούθησαν τη δική τους πορεία. Η Ρικάκη πέρασε από διάφορους χώρους, για αρκετά χρόνια ήταν στον 104 Χώρο Λόγου και Τέχνης. Σήμερα η έδρα της βρίσκεται στο μπαρ-σκηνή της Αιόλου και η δεκαπενταμελής ομάδα της εμφανίζεται με rotation κάθε βράδυ εκτός Δευτέρας-Τρίτης. «Δεν έχω πια τον ίδιο ενθουσιασμό, έτσι κι αλλιώς το stand-up comedy ρολάρει από μόνο του πλέον».
Ενας επιθεωρησιακός μονόλογος
Το ότι το στοίχημα κερδήθηκε ίσως να φαίνεται και από το γεγονός ότι σε Σαββατοκύριακο Καθαρής Δευτέρας και οι τρεις χώροι που επισκεφθήκαμε ήταν σχεδόν γεμάτοι, κυρίως όμως είναι ότι κάποια «παιδιά» της Ρικάκη ακολουθούν τη δική τους επιτυχημένη πορεία. Ο Σ. Σεραφείμ ήταν από τους πρώτους εκείνης της ομάδας και σήμερα ορίζει το stand-up ως «επιθεωρησιακό μονόλογο. Λείπουν τα μπαλέτα, τα σκηνικά και τα κοστούμια». Το stand-up έχει κάτι «στεγνό», λέει ο Σ. Σεραφείμ. «Πολλοί νομίζουν, λανθασμένα, ότι στο stand-up ο κωμικός τρομοκρατεί το κοινό, πιέζοντάς το με αδιάκριτες ερωτήσεις. Εμείς αυτό επιμόνως και ενδελεχώς θέλουμε να το αποβάλουμε σαν φήμη. Δεν το έχουμε καταφέρει ακόμα». Δύσκολη υπόθεση πάντως επί μία ώρα να κρατάς το κοινό. «Βάζουμε το 120% της ενέργειάς μας, όμως και το 80% αρκεί συνήθως, εκτός κι αν το κοινό είναι, όπως λέμε στο θέατρο, «Σουηδοί», οπότε εκεί πατάς γκάζια. Αναπληρώνουμε εμείς τη χαμένη ενέργεια του κοινού. Η λειτουργία του ηθοποιού είναι πάντα η ίδια, όπως και στο «κανονικό» θέατρο». Πάντως, το χιούμορ του Σεραφείμ προσφέρεται για τους πιο υποψιασμένους και πολιτικοποιημένους. «Πάντα έκανα πολιτικό stand-up, φέτος όμως είμαι υπερήφανος διότι έφερα τη σκέψη του Καστοριάδη στο stand-up comedy».
Οσο για τον Δημήτρη Δημόπουλο, στο «Αντί Διδακτορικού», αποφεύγει και αυτός τα πολλά πολλά με το κοινό. «Ο κόσμος τρομάζει με αυτό και δεν το θέλω». Το «Αντί Διδακτορικού» προέκυψε μετά από «δώδεκα χρόνια συγκέντρωσης συγγραφικού υλικού που θα έφτανε για μια παράσταση τριών ωρών. Το μάζεψα στα εβδομήντα λεπτά. Η σκέψη μου ήταν να βάλω δύσκολα στον εαυτό μου και άφησα απ’ έξω ερωτικά και σεξουαλικά. Αν δεις το γραμμένο κείμενο, είναι ένα άφυλο πράγμα. Κι είναι ένα στοίχημα. Το αποτέλεσμα μου έδειξε ότι άξιζε τον κόπο. Επίσης, δεν ήθελα να ασχοληθώ με την επικαιρότητα. Διακωμωδείται με απίστευτη ταχύτητα στο facebook, στα e-mail κτλ., δεν ήθελα να έρθει κάποιος στην παράσταση και να ακούσει ένα αστείο που διάβασε στο internet. Δεν θέλω να είμαι ο γελωτοποιός της αυλής. Σε κάποια θέματα δεν θέλω να είμαι η βαλβίδα της χύτρας, κάποιες φορές πρέπει η βαλβίδα να σκάει». Κι ο τίτλος, «Αντί Διδακτορικού»; «Μα είναι προφανές: είναι το αποτέλεσμα της ενασχόλησής μου επί δώδεκα χρόνια με το stand-up comedy. Κάποιος άλλος θα είχε γίνει δόκτωρ σε αυτό το χρονικό διάστημα».